Szlak Zabytkowy > Lodownia

Lodownia pocz. XIX wieku

Zachowane do dziś relikty lodowni dworskiej znajdują się na północnym stoku wzgórza. U stop wzgórza znajduje się wejście do czterech komór lodowni na szczycie wzgórza znajduje się czworokątny szyb zasypowy. Zaznaczona została na mapie z 1837 roku występuje także w opisie zabudowań dworskich z tego czasu. Miała wówczas 16 łokci długości, 10 łokci szerokości i 16 łokci wysokości – ówczesny łokieć to około 0,6 m.
Dość lakoniczny opis wskazuje jej lokalizację - z tyłu oficyny frontem do ogrodu dzikiego. Lodownie poprzedzała sionka sklepiona z drzwiami. W lodowni pod sklepieniem zanotowano obecność trzech prętów sztabikowych pod sklepieniem, jednego okienka i brak podłogi.
Określono iż wzniesiona jest z kamienia i posiada dach w formie kopy pokryty gontem.
Zachowane relikty opisanej lodowni pozwalają dość dobrze określić jej konstrukcję. Elementem głównym był szyb zasypowy w którym zapewne gromadzono lód. Wzniesiony został na planie kwadratu o boku równym 5,5 m. grubość ścian wynosi około 60-70 cm, wnętrze ma wymiary 4,10 x 4,10 m. Kamienne ściany zachowały się na wysokości około 5,2 metra. Wnętrze szybu jest częściowo zagruzowane na głębokość około 3 metrów. Sklepienie nie zachowało się w pełni. Pozostały jednak jego opory wskazujące , że było to sklepienie kolebkowe wykonane z cegieł i zapewne zdublowane kolejną sferą wykonaną z kamienia. Nie zachowały się ślady otworu zasypowego.
Właściwą, użytkową przestrzeń lodowni tworzą cztery komory przylegające do ścian szybu zasypowego. Komora północna poprzedzona jest sienią, pierwotnie przesklepioną o długości 3,8 m, szerokości 193 cm. Do sieni prowadzi nie sklepiona szyja o długości 4,5 m, szerokości 190 cm. Dochodzi do niej pod katem około 45 stopni.
Północna komora lodowni jest największa ma 9,5 metra długości , 185 cm szerokości i 290 cm wysokości. Pozostałe komory mają po 7,35 metra długości, szerokośc 183 cm i są znacznie niższe mają tylko po 2,3 metra wysokości. Wszystkie cztery komory sklepione są ceglanymi kolebkami. Ściany komór do wysokości około 1,5 metra wzniesione są z piaskowca, partie wyższe ścian i sklepienia wykonane są z cegły o wymiarach 29,0-29,5x14,8-15,5 x 6,4-7,2 cm. Do wzniesienia ścian i sklepień użyta została identyczna wapienno-piaskowa zaprawa.
Charakter użytych surowców, wielkość cegły oraz pojawienie się lodowni w dokumentach archiwalnych z 1837 roku wskazuje , że powstała ona przynajmniej na początku XIX wieku.
Jej cechy techniczne dość dobrze odpowiadają opisowi lodowni w poradniku dworskim Katarzyny Nakwaskiej (1852 r.)